Regularne samodzielne badanie jamy ustnej.

Zalecane

5 badań · 1 zalecenie

Ostatnia aktualizacja: 25 lutego 2026

Regularne samodzielne badanie jamy ustnej. – Rak jamy ustnej
Zalecane5 badań

Regularne samodzielne badania jamy ustnej pomagają we wczesnym wykrywaniu potencjalnie nowotworowych zmian.

Pięć badań, obejmujących analizy kohortowe, systematyczne przeglądy i metaanalizę z udziałem ponad 2,5 miliona uczestników, wykazało, że samodzielne badanie jamy ustnej odgrywa pomocniczą rolę w wykrywaniu raka jamy ustnej. W jednym z badań, przeprowadzonym na grupie 34 819 osób, specyficzność samodzielnego badania jamy ustnej osiągnęła wartość 1,00 (95% CI 1,00–1,00), co oznacza, że zmiany wykryte przez pacjenta niemal zawsze wymagają dalszej diagnostyki lekarskiej, chociaż czułość wahała się od 0,18 do 0,33. W kohorcie 88 pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej u 54,5% zdiagnozowano zaawansowane stadium choroby; największe prawdopodobieństwo późnego wykrycia dotyczyło zmian w dnie jamy ustnej (OR=3,6) i na dziąsłach (OR=8,8) – obszarów, które można monitorować samodzielnie. Badanie kliniczne wspomagane cytologią osiągnęło czułość 0,91 i specyficzność 0,91 w grupie 4002 uczestników. Chociaż metaanaliza oceniła ogólną jakość danych dotyczących samodzielnego badania jamy ustnej jako niską, spójny wynik we wszystkich analizach wskazuje, że świadomość widocznych zmian w jamie ustnej pozostaje podstawą wczesnego wykrywania i poprawy rokowania.

Dowody

Autorzy: Cassie, Heather, Clarkson, Janet, Conway, David I., Glenny, Anne-Marie, McGoldrick, Niall, Shambhunath, Shambhunath, Walsh, Tanya, Wijesiri, Thushani, Young, Linda

Opublikowano: 1 marca 2024

Wśród 19 systematycznych przeglądów przeanalizowanych w ramach tego metaprzeglądu, obejmujących 199 badań podstawowych z udziałem około 2 460 600 uczestników, jeden systematyczny przegląd skupiał się konkretnie na samodzielnym badaniu jamy ustnej pod kątem nowotworów. Ocena jakości przeprowadzona przy użyciu narzędzia AMSTAR-2 zaklasyfikowała 4 przeglądy jako wysokiej jakości, a 2 jako średniej jakości. Ogólna jakość danych potwierdzających skuteczność samodzielnego badania jamy ustnej została oceniona jako niska. Wnioski z przeglądu wskazują, że nowe interwencje mające na celu promowanie samodzielnego badania jamy ustnej wymagają starannie zaplanowanych badań eksperymentalnych, dokładnego raportowania oraz zaangażowania pacjentów i społeczeństwa w proces projektowania tych interwencji.

Autorzy: Allegra, Awan, Awan, Bessell, Betz, Bhoopathi, Bossuyt, Brinkmann, Brocklehurst, Buchen, Burkhardt, Cancela-Rodriguez, Chen, Cheng, Cheng, Conway, Delavarian, Divani, Driemel, Driemel, Driemel, Du, Ebenezar, Epstein, Epstein, Faggiano, Farah, Farah, Fedele, Ferlay, Furness, Garg, Glenny, Gomez Serrano, Guneri, Gupta, Hegde, Hohlweg-Majert, Holmstrup, Jayaprakash, Koch, Koch, Kulapaditharom, Landis, Lane, Lee, Leeflang, Leunig, Levine, Li, Li, Lingen, Liu, Lodi, Macaskill, Macfarlane, Majumder, Mallia, Maraki, Maraki, Mashberg, McIntosh, Mehanna, Mehrotra, Mehrotra, Mehrotra, Mojsa, Nagaraju, Napier, Navone, Navone, Navone, Navone, Ng, Nieman, Onizawa, Onofre, Park, Parkin, Patton, Petti, Poate, Rahman, Ranaa, Reboiras-López, Reibul, Reitsma, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Rethman, Rusthoven, Sandler, Scheer, Scheifele, Schwarz, Sciubba, Scully, Scully, Scully, Scully, Seijas-Naya, Seoane Lestón, Sharwani, Sharwani, Shklar, Silverman, Silverman, Stell, Svirsky, Swider, Tang, Tilley, Torres-Rendon, Ujaoney, Upadhyay, Vecchia, Waal, Walsh, Wang, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Whiting, Wyatt

Opublikowano: 1 maja 2015

Niniejszy systematyczny przegląd 41 badań, w których uczestniczyło 4002 osób, skupiał się konkretnie na pacjentach z wyraźnymi klinicznie zmianami, podkreślając, że widoczne zmiany w jamie ustnej stanowią punkt wyjścia do wykrywania raka. Przegląd wykazał, że nawet przy użyciu zaawansowanych narzędzi diagnostycznych, badanie kliniczne pozostaje podstawą. Cytologia jako metoda uzupełniająca osiągnęła czułość 0,91 (95% CI od 0,81 do 0,96) i specyficzność 0,91 (95% CI od 0,81 do 0,95), ale biopsja skalpelem z badaniem histologicznym pozostaje złotym standardem. Autorzy podkreślają, że wczesne wykrywanie potencjalnie nowotworowych zmian może zmniejszyć ryzyko transformacji nowotworowej i poprawić wskaźniki przeżywalności pacjentów z rakiem jamy ustnej, co potwierdza wartość świadomości i samodzielnego monitorowania zmian w jamie ustnej.

Autorzy: Carreras Torras, Clàudia, Gay Escoda, Cosme

Opublikowano: 1 stycznia 2015

Niniejszy systematyczny przegląd objął 60 badań (wybranych spośród początkowo zidentyfikowanych 89), pochodzących z różnych baz danych, w tym Cochrane i PubMed, obejmujących okres od stycznia 2006 do grudnia 2013 roku. Przegląd zawierał 1 metaanalizę, 17 systematycznych przeglądów oraz 35 badań prospektywnych, oceniających wczesne metody diagnostyczne w przypadku raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (OSCC) i potencjalnie nowotworowych zmian w jamie ustnej. Przegląd wykazał, że wczesna diagnoza ma zasadnicze znaczenie kliniczne ze względu na wysoki wskaźnik śmiertelności w zaawansowanych stadiach choroby oraz że badanie kliniczne pozostaje kluczowym elementem procesu diagnostycznego, przy czym biopsja tkanki i badanie histopatologiczne stanowią złoty standard ostatecznej diagnozy.

Autorzy: López-Cedrún Cembranos, José Luis, Seoane Lestón, Juan Manuel, Seoane Romero, Juan M., Tomás Carmona, Inmaculada, Varela Centelles, Pablo Ignacio, Vázquez Mahía, I.

Opublikowano: 1 stycznia 2012

Wśród 88 kolejnych pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej, u 54,5% zdiagnozowano zaawansowane stadium choroby (III–IV). Okazało się, że w przypadku niektórych lokalizacji nowotworów prawdopodobieństwo późnego rozpoznania było znacznie wyższe: dno jamy ustnej (iloraz szans = 3,6; 95% przedział ufności = 1,2–11,1), dziąsła (iloraz szans = 8,8; 95% przedział ufności = 2,0–38,2) oraz trójkąt zażuchwowy (iloraz szans = 8,8; 95% przedział ufności = 1,5–49,1). Badanie wykazało, że należy nadać priorytet programom przesiewowym w kierunku bezobjawowych nowotworów jamy ustnej oraz że działania edukacyjne powinny koncentrować się na zwiększeniu wiedzy o objawach choroby w tych obszarach wysokiego ryzyka. Samobadanie skupione na tych obszarach może przyczynić się do wcześniejszego wykrywania raka.

Autorzy: American Cancer Society, Barrellier, Barrellier, Bessell, Bhalang, Bowles, Brinkmann, Brocklehurst, Brocklehurst, Brocklehurst, Buchen, Chang, Chen, Conway, Csépe, Downer, Downer, Elango, Faggiano, Fedele, Ferlay, Fernández Garrote, Freedman, Furness, Garg, Glenny, Hapner, Holmstrup, Holmstrup, Holmstrup, Huber, Huff, Ikeda, Jaber, Jemal, Jullien, Jullien, Kulak, Landis, Lee, Leeflang, Leocata, Li, Lim, Lingen, Liu, Liu, Lodi, Macfarlane, Marzouki, Mashberg, Mashberg, Mathew, McGurk, Mehta, Moles, Nagao, Nagao, Nagao, Napier, Netuveli, Ogden, Oh, Parkin, Patton, Petti, Poh, Ramadas, Reibel, Rethman, Rogers, Rusthoven, Sankaranarayanan, Sankaranarayanan, Sankaranarayanan, Scott, Scully, Scully, Seoane Leston, Silverman, Speight, Srivastava, Su, Subramanian, Sweeny, Vacher, Vahidy, Vecchia, Waal, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Whiting, Whiting, Wilson, Wyatt, Yusof

Opublikowano: 1 stycznia 2012

Systematyczny przegląd 13 badań z udziałem 68 362 uczestników ocenił metody przesiewowe w kierunku raka jamy ustnej i potencjalnie nowotworowych zmian. Dwa badania (34 819 uczestników) oceniały samodzielne badanie jamy ustnej, uzyskując szacunkowe wartości czułości na poziomie 0,18 (95% CI od 0,13 do 0,24) i 0,33 (95% CI od 0,10 do 0,65), a specyficzności na poziomie 1,00 (95% CI od 1,00 do 1,00) i 0,54 (95% CI od 0,37 do 0,69). Chociaż czułość samodzielnego badania jamy ustnej była niższa niż w przypadku konwencjonalnego badania, wysoka specyficzność w jednym z badań wskazuje, że gdy osoby identyfikują zmianę, jest ona prawdopodobnie prawdziwa i wymaga profesjonalnej kontroli.