Nie gojąca się rana w jamie ustnej lub biała/czerwona plamka.

Wkrótce do lekarza

7 badań · 1 zalecenie

Ostatnia aktualizacja: 25 lutego 2026

Nie gojąca się rana w jamie ustnej lub biała/czerwona plamka. – Rak jamy ustnej
Wkrótce do lekarza7 badań

Uporczywe owrzodzenia w jamie ustnej lub czerwone/białe zmiany wymagają niezwłocznej, profesjonalnej oceny pod kątem ewentualnego nowotworu jamy ustnej.

Siedem badań, obejmujących ponad 72 000 uczestników – w tym cztery systematyczne przeglądy, jeden przegląd syntetyczny i jedno badanie kohortowe – konsekwentnie wykazuje, że zmiany patologiczne w jamie ustnej, które nie goją się, wymagają szybkiej oceny klinicznej. Owrzodzenia występują w 70,5% przypadków raka płaskonabłonkowego jamy ustnej, a 70–95% zmian typu erytroplakii (czerwone plamki) jest nowotworowych już przy pierwszej biopsji lub z czasem ulegają transformacji nowotworowej. Standardowe badanie jamy ustnej osiąga specyficzność na poziomie około 0,98 w populacjach o niskiej częstości występowania choroby, natomiast cytologia jamy ustnej wykazuje czułość na poziomie 0,91 i specyficzność na poziomie 0,91 w wykrywaniu zmian nowotworowych w przypadku klinicznie widocznych zmian. Opóźnienia w ocenie znacząco zwiększają ryzyko późnego rozpoznania, przy czym niektóre lokalizacje guzów wiążą się z ośmiokrotnie wyższym prawdopodobieństwem wykrycia zaawansowanego stadium choroby. Każda rana w jamie ustnej utrzymująca się dłużej niż dwa do trzech tygodni lub każda nie wyjaśniona biała lub czerwona zmiana na błonie śluzowej wymaga profesjonalnego badania i biopsji, a nie tylko samodzielnej obserwacji.

Dowody

Autorzy: Cassie, Heather, Clarkson, Janet, Conway, David I., Glenny, Anne-Marie, McGoldrick, Niall, Shambhunath, Shambhunath, Walsh, Tanya, Wijesiri, Thushani, Young, Linda

Opublikowano: 1 marca 2024

Niniejszy przegląd syntetyczny analizował 19 systematycznych przeglądów, obejmujących 199 badań podstawowych z udziałem około 2 460 600 uczestników. Jeden z systematycznych przeglądów skupiał się w szczególności na samodzielnym badaniu jamy ustnej pod kątem nowotworów. Cztery przeglądy uzyskały wysoki wynik w skali AMSTAR-2, a dwa – średni. Pomimo ogólnie niskiej jakości dowodów, przegląd wykazał, że interwencje edukacyjne i spersonalizowane informacje na temat ryzyka zachorowania na raka wykazały pewien potencjał w zwiększaniu częstotliwości samodzielnych badań oraz podnoszeniu świadomości na temat wczesnego wykrywania nowotworów jamy ustnej.

Autorzy: Calero, Chanena, Kassis, Elias Naim, Morocho Sanchez, Wilmer Israel, Vallejo Garcés, Kateryne María

Opublikowano: 4 kwietnia 2022

W ramach niniejszego systematycznego przeglądu przeanalizowano 86 artykułów dotyczących leczenia raka obszaru twarzowo-żuchwowego, szczegółowo oceniono 29 z nich i uwzględniono 24 badania w analizie. Przegląd wykazał, że od 70,0% do 95,0% zmian typu erytroplakia ma charakter nowotworowy w momencie pobrania pierwszej próbki do biopsji lub ulegnie progresji do raka. W przypadku inwazyjnego raka płaskonabłonkowego komórki rakowe przenikają do głębszych warstw jamy ustnej i gardła. Szacuje się, że w Brazylii w 2017 roku odnotowano około 16 290 nowych przypadków raka jamy ustnej, z czego 12 370 u mężczyzn (11,54 na 100 000) i 4010 u kobiet (3,92 na 100 000). Zidentyfikowano związek między chorobami przyzębia, parametrami stanu odżywienia a poziomem białek o działaniu przeciwbakteryjnym u pacjentów z rakiem jamy ustnej.

Autorzy: Janardhan-Reddy, Sujatha, Nagi, Ravleen, Rakesh, Nagaraju, Reddy-Kantharaj, Yashoda-Bhoomi, Sahu, Shashikant

Opublikowano: 1 stycznia 2016

Systematyczny przegląd 20 badań podstawowych, w których oceniano systemy detekcji oparte na świetle, wykazał, że nawet specjalistyczne urządzenia wykazują różną skuteczność w wykrywaniu raka płaskonabłonkowego jamy ustnej i białych zmian błony śluzowej jamy ustnej (OPMD). Chemiluminescencja ViziLite wykazała czułość od 77,1% do 100%, ale bardzo niską specyficzność – od 0% do 27,8%. Urządzenie to preferencyjnie wykrywało białe zmiany (leukoplakię), potencjalnie nie rozpoznając czerwonych ognisk. Autofluorescencja tkanki w systemie VELscope wykazała czułość w zakresie od 22% do 100% i specyficzność od 16% do 100%, ale nie pozwalała na rozróżnienie dysplazji od łagodnych stanów zapalnych. Wyniki te podkreślają, że utrzymujące się zmiany w błonie śluzowej jamy ustnej wymagają profesjonalnego badania klinicznego, a nie tylko samodzielnej oceny.

Autorzy: Allegra, Awan, Awan, Bessell, Betz, Bhoopathi, Bossuyt, Brinkmann, Brocklehurst, Buchen, Burkhardt, Cancela-Rodriguez, Chen, Cheng, Cheng, Conway, Delavarian, Divani, Driemel, Driemel, Driemel, Du, Ebenezar, Epstein, Epstein, Faggiano, Farah, Farah, Fedele, Ferlay, Furness, Garg, Glenny, Gomez Serrano, Guneri, Gupta, Hegde, Hohlweg-Majert, Holmstrup, Jayaprakash, Koch, Koch, Kulapaditharom, Landis, Lane, Lee, Leeflang, Leunig, Levine, Li, Li, Lingen, Liu, Lodi, Macaskill, Macfarlane, Majumder, Mallia, Maraki, Maraki, Mashberg, McIntosh, Mehanna, Mehrotra, Mehrotra, Mehrotra, Mojsa, Nagaraju, Napier, Navone, Navone, Navone, Navone, Ng, Nieman, Onizawa, Onofre, Park, Parkin, Patton, Petti, Poate, Rahman, Ranaa, Reboiras-López, Reibul, Reitsma, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Remmerbach, Rethman, Rusthoven, Sandler, Scheer, Scheifele, Schwarz, Sciubba, Scully, Scully, Scully, Scully, Seijas-Naya, Seoane Lestón, Sharwani, Sharwani, Shklar, Silverman, Silverman, Stell, Svirsky, Swider, Tang, Tilley, Torres-Rendon, Ujaoney, Upadhyay, Vecchia, Waal, Walsh, Wang, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Whiting, Wyatt

Opublikowano: 1 maja 2015

Systematyczny przegląd 41 badań z udziałem 4002 uczestników ocenił dokładność diagnostyczną dodatkowych metod wykrywania raka jamy ustnej i potencjalnie nowotworowych zmian u pacjentów z klinicznie widocznymi zmianami. Cytologia jamy ustnej wykazała najwyższą łączną dokładność, ze czułością 0,91 (95% CI od 0,81 do 0,96) i swoistością 0,91 (95% CI od 0,81 do 0,95) w 12 badaniach. Barwienie żywym barwnikiem wykazało czułość 0,84 (95% CI od 0,74 do 0,90) i swoistość 0,70 (95% CI od 0,59 do 0,79) w 14 badaniach. Metody oparte na świetle wykazały czułość 0,91 (95% CI od 0,77 do 0,97), ale niższą swoistość 0,58 (95% CI od 0,22 do 0,87) w 11 badaniach. Przegląd potwierdza, że klinicznie widoczne zmiany wymagają profesjonalnej biopsji i oceny histopatologicznej, ponieważ żadna dodatkowa metoda nie może zastąpić obecnego standardu diagnostycznego.

Autorzy: Carreras Torras, Clàudia, Gay Escoda, Cosme

Opublikowano: 1 stycznia 2015

Niniejszy systematyczny przegląd analizował 60 badań (wybranych spośród początkowo zidentyfikowanych 89), opublikowanych w okresie od stycznia 2006 do grudnia 2013 roku, w tym 1 metaanalizę, 17 systematycznych przeglądów, 35 badań prospektywnych, 5 badań retrospektywnych, 1 dokument zawierający ustalenia konsensusowe oraz 1 badanie jakościowe. Przegląd potwierdził, że biopsja tkanki i badanie histopatologiczne pozostają złotym standardem w diagnostyce raka jamy ustnej. Oceniono wiele technik diagnostycznych, ale żadna z nich nie wykazała wystarczających dowodów naukowych, aby zastąpić badanie kliniczne i biopsję we wczesnym wykrywaniu płaskonabłonkowego raka jamy ustnej (OSCC) oraz potencjalnie przedrakowych zmian w jamie ustnej.

Autorzy: López-Cedrún Cembranos, José Luis, Seoane Lestón, Juan Manuel, Seoane Romero, Juan M., Tomás Carmona, Inmaculada, Varela Centelles, Pablo Ignacio, Vázquez Mahía, I.

Opublikowano: 1 stycznia 2012

W tej grupie 88 pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej najczęstszym makroskopowym objawem były owrzodzenia, występujące w 70,5% przypadków. Lokalizacja guza istotnie wpływała na prawdopodobieństwo rozpoznania zaawansowanego stadium choroby: dno jamy ustnej (iloraz szans = 3,6; 95% przedział ufności = 1,2–11,1), dziąsła (iloraz szans = 8,8; 95% przedział ufności = 2,0–38,2) oraz trójkąt zażuchwowy (iloraz szans = 8,8; 95% przedział ufności = 1,5–49,1) wiązały się ze zwiększonym ryzykiem wykrycia w późnym stadium. Analiza regresji potwierdziła, że lokalizacja guza i stopień jego zróżnicowania są niezależnymi czynnikami istotnie wpływającymi na prawdopodobieństwo rozpoznania zaawansowanego stadium choroby. Wyniki te podkreślają znaczenie szybkiej oceny uporczywych owrzodzeń w jamie ustnej, zwłaszcza w obszarach o wysokim ryzyku.

Autorzy: American Cancer Society, Barrellier, Barrellier, Bessell, Bhalang, Bowles, Brinkmann, Brocklehurst, Brocklehurst, Brocklehurst, Buchen, Chang, Chen, Conway, Csépe, Downer, Downer, Elango, Faggiano, Fedele, Ferlay, Fernández Garrote, Freedman, Furness, Garg, Glenny, Hapner, Holmstrup, Holmstrup, Holmstrup, Huber, Huff, Ikeda, Jaber, Jemal, Jullien, Jullien, Kulak, Landis, Lee, Leeflang, Leocata, Li, Lim, Lingen, Liu, Liu, Lodi, Macfarlane, Marzouki, Mashberg, Mashberg, Mathew, McGurk, Mehta, Moles, Nagao, Nagao, Nagao, Napier, Netuveli, Ogden, Oh, Parkin, Patton, Petti, Poh, Ramadas, Reibel, Rethman, Rogers, Rusthoven, Sankaranarayanan, Sankaranarayanan, Sankaranarayanan, Scott, Scully, Scully, Seoane Leston, Silverman, Speight, Srivastava, Su, Subramanian, Sweeny, Vacher, Vahidy, Vecchia, Waal, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Warnakulasuriya, Whiting, Whiting, Wilson, Wyatt, Yusof

Opublikowano: 1 stycznia 2012

Niniejszy systematyczny przegląd 13 badań (68 362 uczestników) wykazał, że standardowe badanie jamy ustnej pozwala na wykrycie potencjalnie złośliwych zmian i raka jamy ustnej z czułością w zakresie od 0,50 (95% CI: 0,07 do 0,93) do 0,99 (95% CI: 0,97 do 1,00) w 10 badaniach (25 568 uczestników), przy częstości występowania od 1% do 51%. Specyficzność była konsekwentnie na poziomie około 0,98 (95% CI: 0,97 do 1,00) w populacjach o niskiej częstości występowania. Przegląd wykazał, że błędne klasyfikowanie osób z chorobą jako osoby zdrowe opóźnia diagnozę i prowadzi do bardziej zaawansowanego stadium choroby, co podkreśla znaczenie zasięgania profesjonalnej porady w przypadku jakichkolwiek utrzymujących się nieprawidłowości w jamie ustnej.