Kontrola wagi

Zalecane

8 badań · 1 zalecenie

Ostatnia aktualizacja: 25 lutego 2026

Kontrola wagi – Rak jelita grubego
Zalecane8 badań

Utrzymywanie prawidłowej masy ciała zmniejsza ryzyko raka jelita grubego i odbytnicy oraz poprawia wskaźniki przeżywalności po rozpoznaniu choroby.

Osiem badań – w tym metaanaliza obejmująca 43 419 osób starszych, oświadczenie konsensusowe IARC, cztery systematyczne przeglądy i dwa badania kohortowe – konsekwentnie wykazuje związek między nadmierną ilością tkanki tłuszczowej a zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego. Grupa robocza IARC podała względne ryzyko wynoszące 1,5–1,8 w przypadku otyłości w porównaniu z prawidłowym BMI (ogólne RR 1,3, 95% CI 1,3–1,4), przy czym potwierdzono istotny związek dawka-odpowiedź za pomocą randomizacji mendelowskiej. Wzrost obwodu talii o jedną odchylenie standardowe zwiększał ryzyko raka jelita grubego o 21% (HR 1,21). Otyłość w wieku 21 lat, utrzymująca się do czasu badań przesiewowych, podwajała prawdopodobieństwo wystąpienia zaawansowanych zmian nowotworowych (OR 1,87, 95% CI 1,08–3,23). Co ważne, wysoka aktywność fizyczna nie niweluje ryzyka związanego z otyłością, co sprawia, że kontrola wagi jest niezbędna. Po postawieniu diagnozy BMI na poziomie 38 kg/m² wiązało się ze zwiększoną śmiertelnością o 23–26% i większym prawdopodobieństwem nawrotu choroby (o 24%) w porównaniu z optymalnym zakresem. Otyłość w dzieciństwie również wykazywała pozytywny związek z nowotworami jelita grubego u dorosłych, co potwierdzono w 30 badaniach.

Dowody

Autorzy: Aune, Dagfinn, Balducci, Katia, Baskin, Monica L., Becerra‐Tomás, Nerea, Bours, Martijn, Cariolou, Margarita, Chowdhury, Rajiv, Copson, Ellen, Demark‐Wahnefried, Wendy, Dossus, Laure, Greenwood, Darren C., Hill, Lynette, Hudson, Melissa M., Kiss, Sonia, Krebs, John, Lewis, Sarah J., Markozannes, Georgios, May, Anne M., Odedina, Folakemi T., Renehan, Andrew G., Skinner, Roderick, Steindorf, Karen, Tjønneland, Anne, Velikova, Galina, Vieira, Rita

Opublikowano: 1 maja 2024

Systematyczny przegląd i metaanaliza 124 badań obserwacyjnych (85 publikacji) wykazała nieliniową, odwrotnie proporcjonalną zależność między wskaźnikiem masy ciała (BMI) po postawieniu diagnozy a wynikami leczenia raka jelita grubego, przy czym najniższe ryzyko obserwowano przy BMI wynoszącym 28 kg/m². W porównaniu z tym minimalnym punktem, BMI na poziomie 38 kg/m² wiązało się z o 23% wyższym wskaźnikiem ogólnej śmiertelności, o 26% wyższym wskaźnikiem śmiertelności związanej konkretnie z rakiem jelita grubego oraz o 24% wyższym ryzykiem nawrotu choroby lub gorszych wyników leczenia. Ekspercka grupa CUP Global oceniła wszystkie zależności jako ograniczone ze względu na potencjalną odwrotną przyczynowość, czynniki zakłócające i błędy selekcji.

Autorzy: Aune D, Balducci K, Baskin ML, Becerra-Tomas N, Bours M, Cariolou M, Chan DSM, Chowdhury R, Copson E, Cross AJ, Demark-Wahnefried W, Dossus L, Greenwood DC, Hill L, Hudson MM, Kiss S, Krebs J, Lewis SJ, Markozannes G, May AM, Odedina FT, Renehan AG, Seidell J, Skinner R, Steindorf K, Tjonneland A, Tsilidis KK, Velikova G, Vieira R, Weijenberg MP

Opublikowano: 1 stycznia 2024

Systematyczny przegląd i meta-analiza 124 badań obserwacyjnych (85 publikacji) z wykorzystaniem nieliniowej meta-analizy efektów losowych. Zidentyfikowano odwrotnie proporcjonalny związek między wskaźnikiem BMI po postawieniu diagnozy a wynikami leczenia raka jelita grubego, przy czym najniższy punkt przypadał na wartość BMI 28 kg/m². W odniesieniu do tego minimum, wartość BMI wynosząca 18 kg/m² wiązała się z o 60% wyższą ogólną śmiertelnością, o 95% wyższą śmiertelnością związaną konkretnie z rakiem jelita grubego oraz o 37% wyższym ryzykiem nawrotu choroby. Wartość BMI wynosząca 38 kg/m² wiązała się z o 23% wyższą ogólną śmiertelnością, o 26% wyższą śmiertelnością związaną konkretnie z rakiem oraz o 24% wyższym ryzykiem nawrotu choroby. Zespół ekspertów ocenił wszystkie zależności jako ograniczone ze względu na potencjalną przyczynowość odwrotną, czynniki zakłócające i błędy selekcji.

Autorzy: Nunez Miranda, Carols Andres

Opublikowano: 18 września 2019

Systematyczny przegląd badań oceniający niezależny i synergiczny wpływ masy ciała oraz aktywności fizycznej na ryzyko zachorowania na raka w wielu badaniach epidemiologicznych wykazał spójną dodatnią zależność między otyłością a częstością występowania raka jelita grubego, przy czym najsilniejszy związek zaobserwowano u obu płci w przypadku raka okrężnicy. Gdy formalnie oceniono interakcję między zawartością tkanki tłuszczowej a aktywnością fizyczną, nie stwierdzono statystycznie istotnej interakcji w odniesieniu do wyników dotyczących raka jelita grubego, co wskazuje, że hipoteza „otyły, ale sprawny” nie znajduje potwierdzenia. Ryzyko raka jelita grubego związane z otyłością nie uległo zmniejszeniu ani eliminacji dzięki wysokiemu poziomowi aktywności fizycznej lub wydolności układu krążenia, co potwierdza, że kontrola wagi jest niezależnie niezbędna do redukcji ryzyka.

Autorzy: Champion, Victoria L., Gathirua-Mwangi, Wambui G., Imperiale, Thomas F., Monahan, Patrick, Song, Yiqing, Stump, Timothy E., Zollinger, Terrell W.

Opublikowano: 5 października 2017

Wśród 4500 dorosłych w wieku 50–80 lat, u których wcześniej nie stwierdzono nowotworów, osoby otyłe (BMI ≥ 30) w wieku 21 lat i nadal otyłe w momencie badania miały 1,87-krotnie większe ryzyko zaawansowanych zmian nowotworowych w jelicie grubym i odbytnicy (95% CI 1,08–3,23) w porównaniu z osobami utrzymującymi prawidłową masę ciała przez całe życie. Co istotne, utrzymywanie nadwagi lub samo zwiększenie BMI bez osiągnięcia otyłości nie wiązało się znacząco ze zwiększonym ryzykiem zaawansowanych zmian nowotworowych. Wartości BMI i obwodu talii w wieku 21 lat oraz w momencie badania były podawane przez badanych i mierzone odpowiednio, a zmiany oceniano na podstawie uniwersalnych progów ryzyka, kontrolując jednocześnie znane czynniki ryzyka raka jelita grubego w modelach regresji logistycznej.

Autorzy: Arnold, Melina, Bamia, Christina, Benetou, Vassiliki, Boffetta, Paolo, Brenner, Hermann, Bueno-de-Mesquita, H B As, Freisling, Heinz, Huerta, José María, Jenab, Mazda, Kampman, Ellen, Kee, Frank, Leitzmann, Michael, O'Doherty, Mark George, Ordóñez-Mena, José Manuel, Romieu, Isabelle, Soerjomataram, Isabelle, Tjønneland, Anne, Trichopoulou, Antonia, Tsilidis, Konstantinos K, Wilsgaard, Tom

Opublikowano: 1 stycznia 2017

Metaanaliza siedmiu prospektywnych kohort (18 668 mężczyzn, 24 751 kobiet; średni wiek 62–63 lata; mediana obserwacji 12 lat) z udziałem 1656 osób, u których po raz pierwszy zdiagnozowano nowotwory związane z otyłością. Wzrost każdego odchylenia standardowego powodował zwiększenie ryzyka raka jelita grubego o 16% w przypadku BMI (HR 1,16), o 21% w przypadku obwodu talii (HR 1,21), o 15% w przypadku obwodu bioder (HR 1,15) i o 20% w przypadku stosunku obwodu talii do obwodu bioder (HR 1,20). Obwód talii wykazał najsilniejszy związek z rakiem jelita grubego spośród wszystkich czterech ocenianych wskaźników antropometrycznych.

Autorzy: Anderson, Annie S., Baker, Jennifer L., Bianchini, Franca, Breda, João, Byers, Tim, Clearly, Margot P., Colditz, Graham, Di Cesare, Mariachiara, Gapstur, Susan M., Grosse, Yann, Gunter, Marc, Herbert, Ronald A., Hursting, Stephen D., Kaaks, Rudolf, Lauby-Secretan, Béatrice, Leitzmann, Michael, Ligibel, Jennifer, Loomis, Dana, Renehan, Andrew, Romieu, Isabelle, Scoccianti, Chiara, Shimokawa, Isao, Straif, Kurt, Thompson, Henry J., Ulrich, Cornelia M., Wade, Katlin, Weiderpass, Elisabete

Opublikowano: 24 sierpnia 2016

Grupa robocza IARC potwierdziła wystarczające dowody na to, że brak nadmiernej tkanki tłuszczowej obniża ryzyko raka jelita grubego i odbytnicy, co zostało po raz pierwszy stwierdzone w 2002 roku. Analizy metaanalityczne i łączone wykazały względne ryzyko od 1,2 do 1,5 dla osób z nadwagą i od 1,5 do 1,8 dla osób otyłych, przy czym ogólne względne ryzyko wynosiło 1,3 (95% CI, 1,3–1,4) dla najwyższej kategorii BMI w porównaniu z prawidłowym BMI. Zaobserwowano istotny dodatni związek między dawką a odpowiedzią. Wyniki oparte na obwodzie talii były zasadniczo zgodne z wynikami dotyczącymi BMI. Gdy dostępne były badania z różnych regionów geograficznych, wyniki były spójne w poszczególnych regionach. Stratyfikacja według płci wykazała ogólnie podobny wzrost ryzyka zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Badania randomizacji mendelowskiej dotyczące raka jelita grubego potwierdziły zgodność z wynikami badań kohortowych i przypadków kontrolnych, wzmacniając przyczynową interpretację.

Autorzy: Schumacher, Makaila A.

Opublikowano: 30 marca 2016

Systematyczny przegląd objął 658 artykułów z baz danych PubMed i CINAHL, a do ostatecznej analizy wybrano 30 recenzowanych badań opublikowanych w latach 2004–2014. Mocne dowody potwierdziły pozytywną zależność między otyłością u dzieci i młodzieży a obecnością gruczolaków jelita grubego u kobiet oraz rakiem jelita grubego u mężczyzn. Ograniczone dowody na pozytywną zależność zidentyfikowano również w odniesieniu do raka jelita grubego zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet we wszystkich analizowanych badaniach. Przegląd wskazał, że związek między otyłością w dzieciństwie a rakiem jelita grubego jest jednym z bardziej spójnych wyników we wszystkich 30 uwzględnionych badaniach.

Autorzy: A Tavani, Burger HG, C La Vecchia, Di Domenico M, E Negri, English MA, Fernandez E, Franceschi S, Franceschi S, H&eacute, Hahnn RA, Jacobs EJ, Kampman E, Kampman E, Kuiper GGJM, La Vecchia C, Martinez ME, Negri E, Negri E, R Talamini, Rannevik G, S Franceschi, S Gallus, Talamini R, Troisi R

Opublikowano: 1 stycznia 2000

Badanie kohortowe wykazało, że kobiety po menopauzie, które nigdy nie stosowały hormonalnej terapii zastępczej, miały wyższe ryzyko raka jelita grubego (ale nie odbytnicy) w porównaniu z kobietami przed menopauzą, w tym samym wieku, o podobnym statusie społeczno-kulturowym i przyzwyczajeniach żywieniowych. Podwyższone to ryzyko utrzymywało się przez około 10 lat po menopauzie i dotyczyło wyłącznie szczupłych kobiet – podgrupy charakteryzującej się niższym poziomem estradiolu po ustaniu funkcji jajników. Związek między szczupłą sylwetką a zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego sugeruje, że endogenny poziom estrogenów odgrywa rolę ochronną i że skład ciała wpływa na tę zależność w okresie pomenopauzalnym.