Regularna aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego o 16–30%, co potwierdzają liczne badania.
Piętnaście badań – w tym trzy systematyczne przeglądy, jedna metaanaliza, cztery badania randomizowane z grupą kontrolną, cztery badania kohortowe oraz dodatkowe badania obserwacyjne i interwencyjne – konsekwentnie wskazują na związek między aktywnością fizyczną a zmniejszonym ryzykiem raka jelita grubego oraz poprawą wyników leczenia. Metaanaliza 20 badań wykazała 16% spadek ryzyka wystąpienia gruczolaków jelita grubego (RR 0,84, 95% CI 0,77–0,92) i 30% spadek ryzyka zaawansowanych polipów (RR 0,70). Badanie typu „przypadek-kontrola” przeprowadzone w Hongkongu (1748 uczestników) wykazało zależność między dawką aktywności a korzyściami – u osób najbardziej aktywnych odnotowano nawet 90% redukcję ryzyka. Norweskie badanie dotyczące kobiet i raka przypisało 10,8% przypadków raka jelita grubego braku aktywności fizycznej. Wśród pacjentów z rakiem jelita grubego w III stadium połączenie niskiej aktywności z nadwagą ponad dwukrotnie zwiększyło ryzyko nawrotu choroby (HR 2,22). Wyniki badań wykazały, że zdolność do wykonywania ćwiczeń fizycznych przed operacją niezależnie wpływa na przeżycie (HR 3,31 w przypadku upośledzonej funkcji). Badania randomizowane z grupą kontrolną potwierdziły możliwość stosowania interwencji opartych na ćwiczeniach u osób po leczeniu raka, co wiązało się z mierzalnymi poprawami w zakresie sprawności fizycznej, stanu psychicznego i BMI. Zarówno dane dotyczące profilaktyki, jak i przeżycia wskazują, że regularna umiarkowana lub intensywna aktywność fizyczna powinna być podstawowym elementem stylu życia w celu zapobiegania rakowi jelita grubego.
Wśród około 170 000 kobiet uczestniczących w norweskim badaniu „Kobiety i nowotwory”, wyższy wynik indeksu HLI – uwzględniający aktywność fizyczną, BMI, palenie tytoniu, spożycie alkoholu oraz dietę – wiązał się ze znacząco niższym ryzykiem raka jelita grubego. U kobiet zdiagnozowanych z rakiem jelita grubego wyższy wynik indeksu HLI przed postawieniem diagnozy wykazywał słabą negatywną korelację ze śmiertelnością. Do oszacowania tych zależności w prospektywnej kohorcie zastosowano modele Coxa proporcjonalnego ryzyka.
W grupie NOWAC, obejmującej 35 525 norweskich kobiet, udział raka jelita grubego spowodowanego niskim poziomem aktywności fizycznej wyniósł 10,8% (95% CI: od -0,7% do 21,0%). Chociaż przedział ufności nieznacznie przekracza zero, szacunkowa wartość wskazuje, że brak aktywności fizycznej ma istotny wpływ na częstość występowania raka jelita grubego. Był to jeden z siedmiu modyfikowalnych czynników, które oceniono za pomocą parametrycznego modelu funkcji zagrożenia o stałych wartościach w poszczególnych przedziałach, uwzględniającego konkurencyjne ryzyko śmierci. Czynniki te łącznie wyjaśniały 46,0% (95% CI: 23,0%-62,4%) przypadków nowo zdiagnozowanego raka jelita grubego.
Wielokrotne badania epidemiologiczne, które zostały przeanalizowane w ramach tego systematycznego przeglądu, wykazały odwrotną zależność między aktywnością fizyczną i wydolnością układu krążenia a ryzykiem raka jelita grubego oraz wszystkich rodzajów nowotworów u obu płci. Ochronne działanie aktywności fizycznej w kontekście ryzyka raka jelita grubego było niezależne od wskaźnika masy ciała. Jednak formalna ocena interakcji między masą ciała a poziomem aktywności fizycznej nie wykazała, że wysoka wydolność eliminuje ryzyko nowotworów związane z otyłością. Zarówno utrzymanie prawidłowej masy ciała, jak i zalecany poziom aktywności fizycznej są potrzebne jednocześnie, aby w maksymalny sposób zmniejszyć ryzyko raka jelita grubego i odbytnicy.
W randomizowanym badaniu kontrolowanym BeWEL (n=163 osoby uczestniczące w programie interwencyjnym) połączony program diety i aktywności fizycznej przyniósł znacznie większą redukcję masy ciała niż u grupy kontrolnej po 12 miesiącach u otyłych dorosłych z polipami jelita grubego. Aktywność fizyczna była kluczowym elementem interwencji, obok modyfikacji diety. Na początku badania osoby znajdujące się w gorszej sytuacji materialnej (n=58) przeznaczały znacznie mniej środków na aktywność fizyczną niż osoby w lepszej sytuacji (n=105, p=0,003), jednak obie grupy osiągnęły porównywalne poprawy w zakresie masy ciała oraz wtórnych wyników, takich jak czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i poziom aktywności fizycznej po 12 miesiącach. Nie stwierdzono istotnych różnic między grupami pod względem statusu społeczno-ekonomicznego.
Autorzy: Anderson, Annie S., Berg, Jonathan, Dunlop, Jacqueline, Gallant, Stephanie, Macleod, Maureen, Miedzybrodska, Zosia, Mutrie, Nanette, O’Carroll, Ronan E., Stead, Martine, Steele, Robert J. C., Taylor, Rod S., Vinnicombe, Sarah
Opublikowano: 1 lutego 2018
W tym randomizowanym badaniu kontrolowanym z udziałem 78 osób z historią nowotworów jelita grubego lub piersi w rodzinie, 12-tygodniowa interwencja dotycząca zmian stylu życia przyniosła korzystne zmiany w poziomie aktywności fizycznej, mierzone za pomocą akcelerometru. Początkowe dane z akcelerometru uzyskano u 84% uczestników, a podczas kontroli – u 54%. Grupa interwencyjna otrzymała spersonalizowany program aktywności fizycznej, wykorzystujący techniki zmiany zachowań, w tym wywiady motywacyjne, plany działania, strategie radzenia sobie i intencje wdrażania.
Autorzy: Anderson, Boyle, Campbell, Courneya, Courneya, Dignam, Haggar, Haydon, Holmes, Hubbard, Kuiper, Manceau, Martinez, Meyerhardt, Meyerhardt, Morrison, Oliphant, Shafique, Van Blarigan, Vartiainen, Vrieling, World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research
Opublikowano: 1 czerwca 2017
Spośród 181 pacjentów z rakiem jelita grubego bez przerzutów, poddanych zabiegowi radykalnemu, 8,5% miało trudności z wchodzeniem po schodach w ocenie przedoperacyjnej. Wydolność fizyczna niezależnie wpływała na przeżycie (p <0,05), a u pacjentów, którzy mieli trudności z wchodzeniem po schodach, współczynnik ryzyka 3,31 dla gorszego przeżycia w porównaniu z pacjentami bez trudności. Efekt ten był niezależny od wieku, BMI i stadium histopatologicznego w 480 osobolatach obserwacji.
Autorzy: Dimitrov, Borislav D, Grocott, Michael PW, Jack, Sandy, Kemp, Graham J, Loughney, Lisa, West, Malcolm A
Opublikowano: 16 lutego 2017
Nie losowe badanie interwencyjne, w którym uczestniczyło 39 pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem odbytnicy (27 mężczyzn). U wszystkich uczestników stwierdzono istotną redukcję liczby kroków wykonywanych dziennie po chemioradioterapii (mediana: 4966 do 3044, p<0,0001), aktywny wydatek energetyczny (264 vs 154 kcal, p=0,003) oraz wartość MET (1,3 vs 1,2, p=0,010). Dwudziestu trzech uczestników, którzy ukończyli 6-tygodniowy program ćwiczeń, wykazało istotną poprawę efektywności snu w porównaniu z 10 osobami z grupy kontrolnej otrzymującej standardową opiekę (ćwiczenia: 80% do 78%; grupa kontrolna: 69% do 76%; p między grupami = 0,022). Czas trwania snu i czas spędzany w pozycji leżącej również uległy istotnej poprawie w grupie ćwiczeniowej (p<0,05). Aktywny wydatek energetyczny (ćwiczenia: 152 do 434 kcal vs grupa kontrolna: 244 do 392 kcal) oraz wartość MET (ćwiczenia: 1,3 do 1,5 vs grupa kontrolna: 1,1 do 1,5) były wyższe w grupie ćwiczeniowej, ale różnica nie osiągnęła istotności statystycznej (p>0,05). Wszyscy 23 uczestnicy programu ćwiczeń ukończyli go (100% przestrzeganie zaleceń).
Przeprowadzono systematyczny przegląd danych z baz WEB OF SCIENCE, SCOPUS i SPORTDISCUS do lutego 2016 roku, w wyniku którego wybrano 23 artykuły pełnotekstowe analizujące czynniki związane z aktywnością fizyczną u pacjentów z rakiem jelita grubego. Zidentyfikowano cztery główne kategorie czynników: czynniki społeczno-demograficzne, czynniki zdrowotne (specyficzne dla danej choroby i niespecyficzne), wcześniejsze doświadczenia i preferencje oraz czynniki motywacyjne. Pomimo dowodów na korzyści fizyczne i psychospołeczne, przegląd wykazał, że większość pacjentów z rakiem jelita grubego nie spełnia zalecanych kryteriów dotyczących aktywności fizycznej. Do kluczowych czynników ułatwiających w 23 badaniach należały pozytywne nastawienie, wsparcie rodziny, zaspokojenie podstawowych potrzeb psychologicznych oraz motywacja oparta na własnej decyzji. Barierami były choroby współistniejące oraz stosowanie terapii wspomagającej, która wiązała się z działaniami niepożądanymi, takimi jak zmęczenie i nudności. Przegląd wykazał, że w przypadku tej grupy pacjentów potrzebne są dostosowane programy aktywności fizycznej, które uwzględniają strategie motywacyjne.
Autorzy: Angela M. Craigie, Annie S. Anderson, Martine Stead, Maureen Macleod, Robert J. C. Steele, Stephen Caswell, The BeWEL Team
Opublikowano: 1 stycznia 2015
W tym randomizowanym badaniu kontrolowanym z udziałem 329 osób, u których zdiagnozowano gruczolak okrężnicy i odbytnicy w ramach Szkockiego Programu Przesiewowych Badań Jelit, grupa interwencyjna, która otrzymała edukację na temat diety i aktywności fizycznej oraz technik zmiany zachowań, wykazała znacząco lepsze wyniki dotyczące aktywności fizycznej niż grupa kontrolna po 12 miesiącach obserwacji. Na początku badania świadomość czynników ryzyka związanych ze stylem życia była niska, a średni wynik w teście wiedzy wynosił zaledwie 1,5 na 6 (SD 1,1, zakres 0–5). Czterdzieści osób (12%) zgłosiło brak wiedzy o jakichkolwiek czynnikach ryzyka raka jelita grubego i odbytnicy, a 36 (11%) nie potrafiło wskazać konkretnych czynników związanych z dietą lub aktywnością. Szacuje się, że odpowiednie zmiany w stylu życia, w tym zwiększenie aktywności fizycznej, mogłyby zapobiec około 47% przypadków raka jelita grubego i odbytnicy.
Niniejszy systematyczny przegląd interakcji genów z mięsem w przypadku raka jelita grubego i odbytnicy (CRC), oparty na analizie baz danych PubMed i Embase, obejmującej 239 wstępnych publikacji, odwołuje się do kompleksowej oceny przeprowadzonej przez Światowy Fundusz Badań nad Rakiem w 2014 roku, która wskazuje aktywność fizyczną jako czynnik chroniący przed rakiem jelita grubego i odbytnicy. WCRF szacuje, że połowa wszystkich przypadków CRC może być zapobieżona poprzez odpowiednie zmiany w stylu życia, w tym zwiększenie aktywności fizycznej. Własna analiza przeprowadzona w ramach przeglądu wykazała, że ścieżki zapalne odgrywają kluczową rolę w kancerogenezie związanej z spożyciem mięsa, przy czym zaobserwowano istotne interakcje genów z mięsem w przypadku genu PTGS2 kodującego COX-2 (Pint = 0,006) oraz NFKB1 (Pint = 0,03). Znane działanie przeciwzapalne aktywności fizycznej może modulować te same ścieżki, zmniejszając ryzyko raka jelita grubego i odbytnicy w połączeniu z modyfikacjami diety.
Autorzy: Demark-Wahnefried, Wendy, Morey, Miriam C., Mosher, Catherine E., Rand, Kevin L., Snyder, Denise C., Winger, Joseph G.
Opublikowano: 20 marca 2014
W randomizowanym badaniu kontrolowanym, trwającym rok i obejmującym 641 starszych, otyłych osób, które przeżyły raka piersi, prostaty lub jelita grubego, przetestowano interwencję dietetyczną i program ćwiczeń realizowany telefonicznie oraz za pomocą materiałów drukowanych wysyłanych pocztą. Udział w sesjach miał istotny pozytywny pośredni wpływ na funkcje fizyczne poprzez zmiany w zachowaniach związanych z aktywnością fizyczną (β = 0,11, p < 0,05), podstawowe funkcje kończyn dolnych (β = 0,10, p < 0,05), zaawansowane funkcje kończyn dolnych (β = 0,09, p < 0,05) oraz zdrowie psychiczne (β = 0,05, p < 0,05), a także negatywny pośredni wpływ na wskaźnik BMI (β = -0,06, p < 0,05). Zachowania związane z dietą i aktywnością fizyczną były monitorowane w 14 punktach czasowych.
Autorzy: Atienza, Daniel, Benson, Al, Fuchs, Michael A., Giovannucci, Edward, Hantel, Alexander, Kindler, Hedy, Mayer, Robert J., Messino, Michael, Meyerhardt, Jeffrey A., Mowat, Rex B., Niedzwiecki, Donna, Ogino, Shuji, Saltz, Leonard B., Sato, Kaori, Venook, Alan, Whittom, Renaud, Willett, Walter, Wu, Kana, Ye, Xing
Opublikowano: 1 stycznia 2014
W tej kohorcie 1011 pacjentów z rakiem jelita grubego w III stadium, połączenie niskiej aktywności fizycznej (<18 MET-godzin tygodniowo) i nadwagi (BMI ≥25 kg/m²) nasiliło negatywny wpływ spożycia napojów słodzonych cukrem na wyniki leczenia. W tej podgrupie wysokie spożycie napojów wiązało się z ilorazem ryzyka (HR) = 2,22 (95% CI, 1,29–3,81, Ptrend = 0,0025) dla nawrotu lub zgonu. Badanie opierało się na wcześniejszych ustaleniach łączących siedzący tryb życia ze zwiększonym ryzykiem nawrotu u pacjentów z rakiem jelita grubego.
Autorzy: AI Neugut, AK Samad, CB Begg, DA Lieberman, E Botteri, E Giovannucci, E Giovannucci, EK Wei, EK Wei, EW Tiemersma, F Lubin, F Mosteller, G A Colditz, H Cooper, HS Kahn, IK Larsen, IM Lee, J Little, K Shinchi, K Wallace, K Y Wolin, KG Hauret, KY Wolin, L Rosenberg, LH Colbert, MC Boutron-Ruault, RS Sandler, S Hermann, S Kono, S Kono, SM Enger, Y Yan
Opublikowano: 1 stycznia 2011
Metaanaliza 20 badań, w których zastosowano modele efektów losowych, wykazała istotny odwrotny związek między aktywnością fizyczną a ryzykiem wystąpienia gruczolaków jelita grubego. Ogólne ryzyko względne wynosiło 0,84 (95% CI: 0,77–0,92). Działanie ochronne było podobne u obu płci: u mężczyzn RR=0,81 (95% CI: 0,67–0,98), a u kobiet RR=0,87 (95% CI: 0,74–1,02). Stwierdzono wyraźnie silniejszy związek w przypadku dużych lub zaawansowanych polipów, przy czym RR wynosiło 0,70 (95% CI: 0,56–0,88), co oznacza zmniejszenie ryzyka o 30% dla najbardziej klinicznie istotnych zmian przedrakowych. Systematyczny przegląd objął badania opublikowane do kwietnia 2010 roku.
Autorzy: Allender, Steven, Foster, Charles, Rayner, Mike, Scarborough, Peter
Opublikowano: 1 kwietnia 2007
Na podstawie globalnych danych WHO dotyczących obciążenia chorobami, brytyjska analiza ekonomiczna w dziedzinie zdrowia wskazała, że rak jelita grubego i odbytnicy jest jedną z pięciu chorób, których śmiertelność i zachorowalność są bezpośrednio związane z brakiem aktywności fizycznej. Wskaźniki udziału populacji w występowaniu tych chorób zostały zastosowane do danych dotyczących kosztów brytyjskiej służby zdrowia, co dało łączny bezpośredni koszt dla NHS w wysokości 1,06 miliarda funtów szterlingów we wszystkich pięciu wymienionych chorobach. Brak aktywności fizycznej odpowiadał za 3% całkowitej liczby utraconych skorygowanych lat życia z powodu niepełnosprawności w Wielkiej Brytanii w 2002 roku. Tylko 33% mężczyzn i 25% kobiet spełniało rządowe normy dotyczące aktywności fizycznej.
Badanie typu „przypadek-kontrola” przeprowadzone w szpitalu w Hongkongu, obejmujące 822 przypadki i 926 osób z grupy kontrolnej. U osób wykazujących najwyższy poziom umiarkowanej do intensywnej aktywności fizycznej (ponad 38,5 godziny tygodniowo) zaobserwowano istotnie niższe ryzyko raka jelita grubego (skorygowany OR = 0,75; 95% CI, 0,58–0,97). Intensywność aktywności fizycznej mierzona w jednostkach MET-godzin wykazała zależność dawka-odpowiedź w odniesieniu do raka jelita grubego (p dla trendu = 0,005) i raka odbytnicy (p dla trendu = 0,023), przy czym najwyższy poziom aktywności wiązał się ze skorygowanym OR wynoszącym 0,63 w przypadku raka jelita grubego i 0,68 w przypadku raka odbytnicy. Regularne ćwiczenia wykonywane co najmniej 28 razy w miesiącu zmniejszały ryzyko raka jelita grubego (skorygowany OR = 0,59; 95% CI, 0,39–0,89). Kompleksowa ocena aktywności wykazała, że osiągnięcie 2, 3 i 4 poziomów docelowej aktywności zmniejszało ryzyko odpowiednio o 35%, 50% i ponad 90% (p dla trendu = 0,000 w przypadku raka jelita grubego, 0,001 w przypadku raka odbytnicy).
Zobacz źródło →