Regularne samodzielne badanie piersi sprzyja wcześniejszemu wykrywaniu zmian i poprawia rokowania w leczeniu.
Analiza siedemnastu badań, obejmujących ponad 2,7 miliona uczestników – w tym przegląd systematyczny dziewiętnastu metaanaliz, dwie metaanalizy, randomizowane badanie kontrolowane prowadzone przez 25 lat z udziałem 89 835 kobiet, badania klastrowe, kohortę 173 797 pacjentów oraz liczne badania przypadków i kontroli oraz interwencyjne – wykazała, że regularne samodzielne badanie piersi sprzyja wcześniejszemu wykrywaniu raka piersi i zwiększa udział w programach przesiewowych. Kobiety, które nigdy nie wykonywały samodzielnego badania, miały ponad 11-krotnie większe ryzyko późnej diagnozy (OR=11,08, p<0,001). Pięcioletnie względne wskaźniki przeżycia osiągnęły 100% dla guzów wykrytych przy wielkości ≤1 cm. Regularne wykonywanie samodzielnego badania piersi znacząco wpływało na przestrzeganie zaleceń dotyczących mammografii w programie przesiewowym obejmującym 8278 kobiet, a przypadki nawrotu choroby wykryte przez same pacjentki charakteryzowały się lepszymi wynikami przeżycia niż te wykryte przez lekarzy. Interwencje edukacyjne poprawiły wyniki dotyczące regularności wykonywania samodzielnego badania piersi z 41,6% do 86,6% (p=0,003) i znacząco zwiększyły wiedzę oraz motywację (p=0,001–0,002). Chociaż sama mammografia nie wykazała korzyści w zakresie zmniejszenia śmiertelności w porównaniu z badaniem klinicznym (HR=0,99, 95% CI 0,88–1,12), samodzielne badanie piersi stanowi łatwo dostępną metodę przesiewową, która zachęca do szybkiej konsultacji lekarskiej i regularnego udziału w programach przesiewowych.
Autorzy: Armstrong, Gregory T., Arnold, Michael A., Blaes, Anne, Conces, Miriam R., Hasan, Hasibul, Henderson, Tara O., Im, Cindy, Lu, Zhanni, McDonald, Aaron J., Monick, Sarah, Moskowitz, Chaya S., Nanda, Rita, Neglia, Joseph P., Nolan, Vikki, Oeffinger, Kevin C., Rader, Ryan K., Robison, Leslie L., Sheade, Jori, Spector, Logan G., Stene, Emily, Turcotte, Lucie M., Wolfe, Heather, Yasui, Yutaka
Opublikowano: 1 marca 2025
W wieloośrodkowym, retrospektywnym badaniu kohortowym, które objęło 431 kobiet, które w dzieciństwie chorowały na raka i u których później rozwinął się rak piersi, stwierdzono, że ryzyko zgonu było u nich 3,5 razy wyższe (95% CI = 2,17–5,57) niż u grupy kontrolnej kobiet z pierwotnym rakiem piersi (N = 344 sparowane pary). U kobiet po przebytej chorobie nowotworowej w dzieciństwie częściej stosowano mastektomię (81% vs 60%), a rzadziej radioterapię (18% vs 61%) lub antracykliny (47% vs 66%), co odzwierciedla kompromisy terapeutyczne wynikające z wcześniejszego leczenia. Pomimo podobnego wskaźnika zgodności leczenia z wytycznymi (94% vs 93%), nadmierna śmiertelność utrzymywała się, co podkreśla znaczenie wczesnego wykrywania poprzez samobadanie u tej grupy o wysokim ryzyku.
Autorzy: Cassie, Heather, Clarkson, Janet, Conway, David I., Glenny, Anne-Marie, McGoldrick, Niall, Shambhunath, Shambhunath, Walsh, Tanya, Wijesiri, Thushani, Young, Linda
Opublikowano: 1 marca 2024
Niniejszy przegląd syntetyczny analizował 19 systematycznych przeglądów, obejmujących 199 badań podstawowych z udziałem około 2 460 600 uczestników. Osiem systematycznych przeglądów skupiało się na samodzielnym badaniu piersi. Ocena jakości przeprowadzona przy użyciu narzędzia AMSTAR-2 wykazała, że 4 przeglądy charakteryzują się wysoką jakością, a 2 – umiarkowaną. Analiza ograniczona do tych 6 przeglądów o wyższej jakości wykazała, że dowody na poparcie samodzielnego badania piersi są słabe i dotyczą różnych typów raka. Interwencje edukacyjne oraz spersonalizowane informacje dotyczące ryzyka zachorowania na raka wykazały pewien potencjał w zwiększaniu częstotliwości samodzielnych badań i podnoszeniu świadomości na temat raka wśród uczestników.
Grupa Robocza ds. Zapobiegania i Wczesnego Wykrywania Nowotworów (CEWG), powołana w 2002 roku przez Komitet Koordynacyjny ds. Walki z Rakiem, dokonała przeglądu lokalnych i międzynarodowych danych naukowych dotyczących zapobiegania nowotworom piersi. Rak piersi jest najczęściej występującym rodzajem raka wśród kobiet w Hongkongu. Po przeanalizowaniu lokalnej epidemiologii, nowych danych oraz zagranicznych metod przesiewowych, CEWG doszła do wniosku, że wszystkie kobiety powinny regularnie badać swoje piersi i niezwłocznie zgłaszać się do lekarza w przypadku wystąpienia podejrzanych objawów. Ta rekomendacja ma zastosowanie do wszystkich kobiet, niezależnie od kategorii ryzyka, jako podstawowy środek profilaktyczny, który powinien być stosowany równolegle z innymi zmianami w stylu życia.
W badaniu przesiewowym przeprowadzonym wśród 8278 kobiet w wieku powyżej 42 lat (średni wiek 50 lat, odchylenie standardowe 8 lat), które uczestniczyły w programie mobilnej mammografii organizowanym przez Omskańskie Stowarzyszenie ds. Walki z Rakiem w latach 2009–2016, analiza regresji logistycznej wykazała, że samodzielne badanie piersi jest istotnym czynnikiem wpływającym na regularność wykonywania badań mammograficznych. Ogólny odsetek kobiet, które powtórzyły badanie mammograficzne, wyniósł zaledwie 18%. Program pozwolił na wykrycie raka u 4,1 kobiety na 1000 przebadanych, przy wartości predykcyjnej dodatniej wynoszącej 4,7%, czułości 53% i swoistości 92%. Kobiety, które regularnie wykonywały samodzielne badanie piersi, znacznie częściej wracały na badania kontrolne, co sugeruje, że samodzielne badanie piersi sprzyja zaangażowaniu w działania mające na celu wczesne wykrywanie raka.
W ramach przeglądu systematycznego z zastosowaniem metody mieszanej przeszukano cztery bazy danych naukowych (CINAHL, Medline, AMED, PsychInfo) oraz trzy bazy przeglądów systematycznych, identyfikując 210 artykułów, z których 10 spełniało kryteria włączenia dla kobiet z historią rodzinną raka piersi (opublikowanych w okresie od stycznia 2004 do grudnia 2014). Przegląd wykazał wyraźny związek między percepcją ryzyka raka piersi a zachowaniami prozdrowotnymi. Profesjonalnie prowadzone badania przesiewowe (mammografia, chemoprewencja) wykazały odpowiednie wskaźniki akceptacji. Z kolei zachowania wymagające dużego zaangażowania ze strony pacjenta – w tym samobadanie piersi i zmiana stylu życia – nie były tak dobrze akceptowane, a proces decyzyjny dotyczący tych zachowań nie był tak wyraźnie powiązany z percepcją ryzyka.
Autorzy: Febrianti, T. (Thresya), Masjkuri, N. M. (Nuning)
Opublikowano: 1 września 2016
Badanie typu „przypadek-kontrola” przeprowadzone na 122 pacjentkach z rakiem piersi (61 chorych, 61 kontrolnych) w Szpitalu Ogólnym im. dr. M. Djamila Padanga (lipiec-grudzień 2013 r.) wykazało, że kobiety o niższym poziomie wiedzy miały 1,86 razy większe prawdopodobieństwo opóźnienia poszukiwania leczenia w porównaniu z kobietami o wyższym poziomie wiedzy (OR = 1,86, 95% CI 0,68-5,089). Wyniki wskazują, że zwiększona świadomość raka piersi sprzyja wcześniejszemu wykrywaniu choroby poprzez samokontrolę i badania przesiewowe.
Autorzy: Dyanti, G. A. (Gusti), Suariyani, N. L. (Ni)
Opublikowano: 1 stycznia 2016
Badanie typu „przypadek-kontrola” przeprowadzone wśród 108 pacjentek z rakiem piersi w Indonezji (kwiecień–maj 2015) z wykorzystaniem metody doboru ciągłego i wygodnego. Najsilniejszym modyfikowalnym czynnikiem wpływającym na opóźnienie w badaniach przesiewowych było zachowanie związane z wczesnym wykrywaniem: u kobiet, które nigdy nie wykonywały badań profilaktycznych, ryzyko opóźnienia w badaniach przesiewowych wynosiło 11,08 (p < 0,001), natomiast u kobiet, które rzadko wykonywały badania profilaktyczne, wynosiło 5,18 (p = 0,032) w porównaniu z kobietami regularnie wykonującymi samobadanie. Niski poziom wiedzy na temat raka piersi również silnie korelował z opóźnieniem (iloraz szans 15,7, p < 0,001 dla niskiego poziomu wiedzy; iloraz szans 9,5, p = 0,011 dla umiarkowanego poziomu wiedzy). Brak informacji lub ograniczony dostęp do mediów masowych był niezależnie związany z opóźnieniem (iloraz szans 2,75, p = 0,011), a brak wsparcia ze strony partnera lub rodziny zwiększał prawdopodobieństwo opóźnienia (iloraz szans 4,35, p < 0,001).
W tym quasi-eksperymentalnym badaniu z wykorzystaniem grupy kontrolnej o nieekwiwalentnym składzie i wielostopniowej próby losowej, 40 kobiet w wieku 30–50 lat zostało podzielonych na grupę eksperymentalną (n=20) i grupę kontrolną (n=20). W grupie eksperymentalnej, która otrzymała edukację zdrowotną dotyczącą samobadania piersi, zaobserwowano znaczącą poprawę wiedzy – średnia wartość w teście wstępnym wynosiła 14,55, a w teście końcowym 17,10, w porównaniu ze zmianą w grupie kontrolnej z 14,05 do 14,25. Wyniki dotyczące motywacji wzrosły z 59,45 do 65,45 w grupie eksperymentalnej, a w grupie kontrolnej – z 59,20 do 59,65. Test Manna-Whitneya potwierdził istotne różnice między grupami zarówno pod względem wiedzy (p=0,001), jak i motywacji (p=0,002) przy α=0,05, co dowodzi, że edukacja zdrowotna dotycząca techniki samobadania piersi skutecznie zwiększa wiedzę kobiet i ich motywację do regularnego przeprowadzania samobadania.
Autorzy: Husodo, B. T. (Besar), Lestari, D. P. (Dwi), Prabamurti, P. N. (Priyadi)
Opublikowano: 1 stycznia 2016
Przeprowadzono quasi-eksperymentalne badanie z wykorzystaniem grupy kontrolnej niebędącej odpowiednikiem grupy eksperymentalnej, w którym uczestniczyło 60 studentek. Celem badania było określenie wpływu edukacji zdrowotnej na wiedzę, postawy i praktyki związane z samobadaniem piersi (BSE). Do analizy danych wykorzystano test t dla prób zależnych oraz test Wilcoxona (alfa = 0,05). W grupie eksperymentalnej zaobserwowano statystycznie istotny wzrost we wszystkich trzech obszarach – wiedzy, postaw i praktyki BSE. W grupie kontrolnej nie stwierdzono znaczących zmian. Wielkość efektu (eta kwadrat) wyniosła 0,084 dla wiedzy, 0,352 dla postaw i 0,062 dla praktyki, co wskazuje na duży wpływ na postawy oraz niewielki do średniego wpływ na wiedzę i praktykę.
Program przesiewowych badań przeprowadzony w Khanpur Kalan i okolicznych wioskach w stanie Haryana miał na celu nauczenie kobiet samobadania piersi, a realizowany był przez personel pielęgniarski. Badanie ankietowe wykazało występowanie różnych schorzeń związanych z piersią wśród uczestniczek, w tym włókniakomięśniaka, raka gruczołowego, guzków pod pachą, wydzieliny z brodawki sutkowej, choroby włóknisto-torbielowatej i zapalenia piersi. Program pokazał, że badania przesiewowe u kobiet bezobjawowych, u których występują klinicznie istotne, ale niewykryte zmiany, są niezbędne do zmniejszenia obciążenia związanego z rakiem piersi. Odpowiednio dostosowane do kultury działania edukacyjne prowadzone przez wykwalifikowane pielęgniarki poprawiły zaangażowanie kobiet w badania przesiewowe oraz skłoniły je do szybszego zgłaszania się po pomoc medyczną.
Autorzy: Bretveld, Reini, Saadatmand, Sepideh, Siesling, Sabine, Tilanus-Linthorst, Madeleine M.A.
Opublikowano: 1 stycznia 2015
W prospektywnym, ogólnokrajowym badaniu kohortowym 173 797 pacjentek z rakiem piersi z Holenderskiego Rejestru Nowotworów (1999–2012), pięcioletnie przeżycie względne osiągnęło 100% dla guzów ≤1 cm w kohorcie z lat 2006–2012. Śmiertelność istotnie wzrosła wraz ze wzrostem guza powyżej 1 cm (T1c vs. T1a: współczynnik ryzyka 1,54, 95% CI 1,33–1,78), ale nie stwierdzono istotnej różnicy w przypadku nowotworów inwazyjnych o średnicy do 1 cm (T1b vs. T1a: współczynnik ryzyka 1,04, 95% CI 0,88–1,22). U pacjentów w latach 2006–2012 guzy w momencie rozpoznania były mniejsze (≤T1: 65% vs 60%, p<0,001) i częściej występowały przerzuty do węzłów chłonnych (N0: 68% vs 65%, p<0,001). Całkowite pięcioletnie przeżycie względne poprawiło się do 96% w późniejszej kohorcie.
Autorzy: Anthony B. Miller, Claus Wall, Cornelia J. Baines, Ping Sun, Steven A. Narod, Teresa To
Opublikowano: 11 lutego 2014
W tym randomizowanym badaniu kontrolowanym z udziałem 89 835 kobiet w wieku 40–59 lat w 15 kanadyjskich ośrodkach badań przesiewowych, obserwowanych przez 25 lat, coroczna mammografia nie zmniejszyła śmiertelności z powodu raka piersi w porównaniu z samym badaniem fizykalnym. W okresie badań przesiewowych odnotowano 180 zgonów w grupie mammograficznej (n=44 925) w porównaniu ze 171 w grupie kontrolnej (n=44 910), przy współczynniku ryzyka 1,05 (95% CI 0,85–1,30). W całym okresie badania skumulowana śmiertelność z powodu raka piersi była niemal identyczna (500 vs 505 zgonów; HR 0,99, 95% CI 0,88–1,12). Ponadto, 22% (106/484) nowotworów inwazyjnych wykrytych w badaniach przesiewowych zostało naddiagnozowanych, co stanowi jeden naddiagnozowany nowotwór na 424 kobiety poddane badaniom przesiewowym.
Badanie typu „przypadek-kontrola” przeprowadzone na grupie 48 kobiet w wieku rozrodczym (24 kobiety z grupy badanej, 24 kobiety z grupy kontrolnej), wybranych metodą prostego losowania. Analiza chi-kwadrat wykazała istotny związek między odczuwanym zagrożeniem a regularnym wykonywaniem samobadania piersi (p = 0,013) oraz między postrzeganymi barierami a tym samym zachowaniem (p = 0,021). W Indonezji jedynie u 22,4% pacjentek z rakiem piersi rozpoznaje się chorobę we wczesnym stadium, natomiast u 68,6% diagnozę stawia się w zaawansowanym stadium. Odczuwana korzyść nie wykazywała istotnego związku z regularnym wykonywaniem samobadania piersi (p = 0,348). Kobiety, które odczuwały większe zagrożenie związane z rakiem piersi i miały mniej postrzeganych barier, częściej decydowały się na regularne samobadanie piersi.
W przeprowadzonym w szpitalu Sanglah badaniu typu „przypadek-grupa kontrolna” (n=76, 38 przypadków i 38 osób z grupy kontrolnej) stwierdzono, że historia chorób piersi wiązała się z dwuwymiarowym ilorazem szans wynoszącym 13,5 (95% CI: 3,21–56,77), a jedynym istotnym wieloczynnikowym predyktorem był wywiad dotyczący infekcji piersi, przy czym iloraz szans wynosił 43,19 (95% CI: 8,79–212,27). Autorzy badania zalecili w szczególności zwiększenie działań promujących zdrowie, mających na celu wczesne wykrywanie i przeprowadzanie badań przesiewowych, a także poprawę dostępu do możliwości wykonywania mammografii jako element polityki krajowej. Wyniki te potwierdzają zasadność samodzielnego badania piersi przez pacjentki jako podstawowej strategii wczesnego wykrywania zmian w piersiach, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że wcześniejsze choroby piersi tak znacząco zwiększają ryzyko zachorowania na raka.
W badaniu z randomizacją klastrów 60 studentek uczelni wyższych zostało losowo przydzielonych do dwóch grup, po 30 osób w każdej, w celu oceny skuteczności różnych metod edukacji zdrowotnej w kształtowaniu postaw wobec samobadania piersi. Edukacja zdrowotna znacząco poprawiła postawy dotyczące samobadania piersi w obu grupach (95% CI, p<0,001). Zastosowana metoda edukacyjna wykazała silny pozytywny wpływ na postawy wobec samobadania piersi (b1=9,15, 95% CI od 6,82 do 11,48, p<0,001). Wiedza okazała się niezależnym i istotnym predyktorem pozytywnych postaw wobec samobadania piersi (b2=0,37, 95% CI od 0,32 do 0,71, p=0,019). Zaobserwowano istotną interakcję między metodą edukacyjną a poziomem wiedzy w kontekście postaw wobec samobadania piersi (95% CI, p=0,030), co wskazuje na to, że połączenie skutecznej metody przekazywania wiedzy i wyższego poziomu wiedzy początkowej prowadzi do najsilniejszych pozytywnych postaw wobec regularnego wykonywania samobadania piersi.
W nierandomizowanym badaniu interwencyjnym z wykorzystaniem modelu Solomona, 79 pielęgniarek podzielono na grupy eksperymentalną i kontrolną w celu oceny poziomu szkoleń w zakresie świadomości raka piersi. Początkowe wyniki w zakresie praktyki klinicznej badania piersi były niskie i wyniosły 12,5 na 30 (41,6%). Po skróconej interwencji szkoleniowej wyniki w zakresie praktyki znacząco wzrosły, osiągając 26 na 30 (86,6%, p=0,003). Wyniki w zakresie wiedzy wzrosły z 18 na 25 (72%) do 22 na 25 (88%, p<0,001). Badanie wykazało, że nawet krótkie, ustrukturyzowane szkolenie z technik badania piersi prowadzi do istotnej i mierzalnej poprawy umiejętności wykrywania, co potwierdza wartość samobadania piersi jako metody badań przesiewowych w środowiskach o ograniczonych zasobach, gdzie formalne programy badań przesiewowych mogą być ograniczone.
Autorzy: A David, AB Moadel, AJ Winzelberg, AK Sandgren, Association_of_Breast_Surgery_at_BASO, B Pestalozzi, BL Andersen, Brown Loise SPGR, C Sheppard, CARS Robertson, Chagari Cea, D Chapman, D Palli, D Vaile, DA Montgomery, DA Montgomery, DA Montgomery, DM Gujral, E Grunfeld, E Grunfeld, E Grunfeld, E Grunfeld, E Kog, Early Breast Cancer Trialists' Collaborative G, Frances Taggart, Ganz, Ganz, GM Chlebowski RT, HM Milne, I Koinberg, I Soerjomataram, IL Koinberg, J Khatcheressian, Janet Dunn, JL Khatcheressian, JM Dixon, JMP Donnelly, K Beaver, KD Meneses, KL Taylor, KM Clough-Gorr, KS Courneya, KS Courneya, L Bertelsen, M Churn, M Grogan, M Jiwa, M Kimman, M Kontos, M Kriege, M Rosselli Del Turco, M Schaapveld, M van Hezewijk, M Vanhuyse, MJC van der Sangen, ML Irwin, ML Kimman, ML Kimman, ML McNeely, MP Coleman, MP Rojas, N Houssami, N Mutrie, National-Institute-for-Health-and-Clinical-Excellence, P Donnelly, P Donnelly, P-H Zahl, PA Ganz, PA Ganz, PA Ganz, Peter Donnelly, PJ Vos, PK Donnelly, R Knols, R Nikander, R Peto, S Lebel, S Lebel, SA Murray, Sheppard, T Gulliford, TF Hack, TK Yau, TL Lash, TL Lash, V Kataja, W Lu, X Gao, Y Chen, Y Chen
Opublikowano: 1 stycznia 2012
W niniejszym przeglądzie systematycznym przeanalizowano badania dotyczące metod wykrywania wznowy miejscowej i drugiego raka piersi. Wznowy miejscowe wykryte mammograficznie oraz te wykryte przez same kobiety charakteryzowały się lepszymi wynikami przeżycia niż wznowy wykryte badaniem klinicznym podczas rutynowych wizyt kontrolnych. Przegląd obejmował badania kohortowe z długoterminową obserwacją, badające metody wykrywania wznowy. Kobiety, które przebyły raka piersi, utrzymują zwiększone ryzyko wystąpienia drugiego pierwotnego raka piersi przez co najmniej 20 lat w porównaniu z populacją ogólną, co podkreśla znaczenie stałej samoobserwacji wykraczającej poza typowy 5-letni okres obserwacji szpitalnej.
Zobacz źródło →