Alcohol

VermijdenVoorzichtigheid

20 studies · 2 aanbevelingen

Laatst bijgewerkt: 4 februari 2026

Alcohol – Jicht
Vermijden17 studies

Alcohol verhoogt het risico op jicht aanzienlijk en moet worden vermeden om opvlammingen te voorkomen.

Uit 17 onderzoeken, waaronder overzichtsstudies, systematische reviews, klinische richtlijnen van ACR, BSR en EULAR, cohortstudies en case-controlstudies, blijkt consistent dat alcohol een belangrijke, beïnvloedbare risicofactor voor jicht is. Case-controlgegevens uit Nieuw-Zeeland (1431 jichtpatiënten, 1205 controles) toonden aan dat alcoholgebruik het risico op jicht tot wel 4,18 keer verhoogde bij bepaalde genetische achtergronden. Een Japanse cohortstudie (3188 mannen, mediane follow-up van 14,6 jaar) liet zien dat het consumeren van ≥46 g ethanol per dag het risico op hyperurikemie/jicht met 41% verhoogde (HR 1,41, 95% CI: 1,13-1,75). De ACR-richtlijn uit 2020 adviseert voorwaardelijk om alcoholgebruik te beperken; de BSR-richtlijn (92% sterkte) adviseert expliciet om overmatig alcoholgebruik te vermijden. Mendeliaanse randomisatiestudies leveren overtuigend causaal bewijs dat een verhoogd serumurinezuurgehalte – veroorzaakt door alcohol – het risico op jicht direct verhoogt. Internationale consensus onder 78 reumatologen uit 14 landen bereikte een overeenstemming van 8,7/10 over alcoholbeperking als een kernstrategie in de behandeling.

Bewijs

Auteurs: Hayama-Terada M, Imano H, Iso H, Kihara T, Kishida R, Kitamura A, Kiyama M, Maruyama K, Muraki I, Ohira T, Okada T, Sankai Tomoko, Shimizu Y, Takada M, Tanaka M, Teramura S, Umesawa M, Yamagishi Kazumasa

Gepubliceerd: 1 oktober 2023

In een cohort van 3188 mannen die gedurende een mediane periode van 14,6 jaar werden gevolgd, ontwikkelden 733 mannen hyperurikemie of jicht. Vergeleken met niet-drinkers hadden mannen die minder dan 46 g ethanol per dag consumeerden een multivariate hazard ratio van 1,23 (95% CI: 1,00-1,52), en mannen die 46 g of meer ethanol per dag consumeerden een hazard ratio van 1,41 (95% CI: 1,13-1,75). De associatie bleef significant na correctie voor rookgedrag, BMI, hypertensie, diabetes, hypercholesterolemie en hypertriglyceridemie.

Auteurs: Anugrah, Ramalah Tabah, Darni, Zahri, Dewi, DWS Suarse, Nelwetis, Nelwetis, Ngasirotun, Ngasirotun, Nuraeni, Ani, Rahayu, Hemma Siti, Syukri, Danisa Zumawaddah Warahmah, Tyas, Delina Septianing, Vrisilia, Slingga Anjely, Yosinda, Kristina Ratu

Gepubliceerd: 7 april 2023

Uit een screeningsonderzoek onder 56 deelnemers bleek dat alcoholgebruik een van de zes belangrijkste risicofactoren voor jicht was. Het screeningsprogramma combineerde gezondheidsinterviews, lichamelijk onderzoek en counseling om deze beïnvloedbare risicofactoren in kaart te brengen. In totaal had 42,9% van de deelnemers (24 personen) een verhoogd urinezuurgehalte waarvoor interventie nodig was.

Auteurs: Meilani, Debi, Samran, Samran, Suprianto, Suprianto

Gepubliceerd: 31 december 2022

Uit het gemeenschapsonderzoek in Bandar Klippa (2022) bleek dat alcoholgebruik een van de factoren is die de urinezuurconcentratie in het bloed beïnvloedt, naast een purinerijk dieet, etniciteit, lichamelijke activiteit en leeftijd. Een urinezuurconcentratie in het bloed van meer dan 6,8 mg/dl wordt gedefinieerd als hyperurikemie, de voorloper van jicht. De interventie met voorlichting over gezondheid in de gemeenschap combineerde bloedonderzoek naar urinezuur met voorlichting over beïnvloedbare risicofactoren, waaronder alcoholgebruik, om de kennis van de deelnemers te vergroten en het aantal gevallen van jicht te verminderen.

Auteurs: M. N. Chikina, M. S. Eliseev, O. V. Zhelyabina, S. I. Glukhova, T. S. Panevin, М. Н. Чикина, М. С. Елисеев, О. В. Желябина, С. И. Глухова, Т. С. Паневин

Gepubliceerd: 19 februari 2022

In deze prospectieve cohortstudie met 444 jichtpatiënten (395 mannen, 49 vrouwen) die gedurende 2 tot 8 jaar werden gevolgd, werd alcoholgebruik van meer dan 20 eenheden per week onderzocht als een potentiële risicofactor voor de ontwikkeling van diabetes type 2. Van de 444 patiënten ontwikkelden 108 (24,3%) diabetes type 2 gedurende de follow-up. De studie identificeerde meerdere beïnvloedbare risicofactoren die het diabetesrisico in deze populatie verhoogden.

Auteurs: M. N. Chikina, M. S. Eliseev, O. V. Zhelyabina, S. I. Glukhova, T. S. Panevin

Gepubliceerd: 1 februari 2022

In deze prospectieve cohortstudie met 444 jichtpatiënten (395 mannen, 49 vrouwen) die gedurende 2 tot 8 jaar werden gevolgd, werd alcoholgebruik van meer dan 20 eenheden per week geëvalueerd als een potentiële risicofactor voor de ontwikkeling van diabetes type 2. Van de cohort ontwikkelden 108 patiënten (24,3%) diabetes type 2 gedurende de follow-up. De studie onderzocht meerdere leefstijl- en klinische risicofactoren om hun bijdrage aan het ontstaan van diabetes in deze risicopopulatie te bepalen.

Auteurs: Berner Hammer, Hilde, Haavardsholm, Espen A., Karoliussen, Lars F., Kvien, Tore K., Pérez Ruiz, Fernando, Sexton, Joe, Uhlig, Till

Gepubliceerd: 1 januari 2022

In deze prospectieve cohortstudie met 211 jichtpatiënten (gemiddelde leeftijd 56,4 jaar, SD 13,7; 95,3% mannen; gemiddelde ziekteduur 7,8 jaar, SD 7,6) bevestigden onderzoekers dat jichtaanvallen kunnen ontstaan na alcoholgebruik. De studie volgde de patiënten gedurende 2 jaar, waarbij 186 patiënten (88,2%) het eerste jaar en 173 (82,0%) het tweede jaar voltooiden. De vastgestelde relatie tussen alcohol en het optreden van jichtaanvallen ondersteunt dieetaanpassingen als onderdeel van de behandeling van jicht.

Auteurs: Abeles, Aryeh M., Bae, Sangmee Sharon, Brignardello‐petersen, Romina, Dalbeth, Nicola, Danve, Abhijeet, FitzGerald, John D., Gelber, Allan C., Guyatt, Gordon, Harrold, Leslie R., Khanna, Dinesh, Khanna, Puja P., Kim, Seoyoung C., King, Charles, Lenert, Aleksander, Levy, Gerald, Libbey, Caryn, Mikuls, Ted, Mount, David, Neogi, Tuhina, Pillinger, Michael H., Poon, Samuel, Qasim, Anila, Rosenthal, Ann, Sehra, Shiv T., Sharma, Tarun Sudhir Kumar, Sims, James Edward, Singh, Jasvinder A., Smith, Benjamin J., Toprover, Michael, Turgunbaev, Marat, Turner, Amy S., Wenger, Neil S., Zeng, Linan, Zhang, Mary Ann

Gepubliceerd: 1 juni 2020

De richtlijn van het American College of Rheumatology uit 2020 voor de behandeling van jicht, ontwikkeld met behulp van de GRADE-methodologie, systematische literatuurstudie en netwerkmeta-analyses, beveelt voorwaardelijk aan om de alcoholinname te beperken bij patiënten met jicht. De richtlijn is opgesteld door een panel van 20 deskundigen, waaronder reumatologen, internisten, nefrologen en patiëntenvertegenwoordigers. Van de in totaal 42 aanbevelingen werden leefstijlaanpassingen, waaronder alcoholbeperking, genoemd als onderdeel van een alomvattend behandelplan voor jicht.

Auteurs: Belcher, John, Evans, Peter L., Hay, Charles A., Mallen, Christian D., Prior, James A., Roddy, Edward

Gepubliceerd: 1 december 2019

Deze systematische review analyseerde 33 cohortstudies uit MEDLINE, EMBASE, CINAHL en de Cochrane Library tot en met maart 2019. Van de 20 studies (60,6%) die risicofactoren rechtstreeks vergeleken op basis van geslacht, vertoonde alcoholgebruik een vergelijkbare toename van het jichtrisico bij zowel mannen als vrouwen. De review onderzocht alcohol als een van de belangrijkste beïnvloedbare risicofactoren en vond consistente verbanden in meerdere populatiegebaseerde cohortstudies die het ontstaan van jicht in de algemene bevolking onderzochten.

Auteurs: Mallen, Roddy

Gepubliceerd: 26 mei 2017

De BSR/BHPR-richtlijn (bewijsniveau III, aanbevelingssterkte 92%) beveelt specifiek aan dat overmatige alcoholconsumptie moet worden vermeden bij patiënten met jicht. Deze voedingsaanbeveling maakt deel uit van de leefstijlveranderingsstrategie die wordt onderschreven door de British Society for Rheumatology en is beoordeeld en goedgekeurd door het Royal College of General Practitioners voor de behandeling van jicht in zowel de huisartsenpraktijk als het ziekenhuis.

Auteurs: Campbell, Harry, Ioannidis, John PA, Li, Xue, Meng, Xiangrui, Theodoratou, Evropi, Timofeeva, Maria, Tsilidis, Konstantinos K, Tzoulaki, Ioanna

Gepubliceerd: 10 mei 2017

Het overkoepelende overzichtsonderzoek leverde overtuigend bewijs via Mendeliaanse randomisatiestudies dat een verhoogd serumurinezuurgehalte een oorzakelijk verband heeft met het risico op jicht. Van de 136 unieke gezondheidsuitkomsten die werden onderzocht in observationele studies, gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT's) en Mendeliaanse randomisatiestudies, was jicht een van de slechts twee aandoeningen (naast nierstenen) waarvoor overtuigend of sterk bewijs bestond voor een causaal verband met serumurinezuurspiegels. Voedingsfactoren die het urinezuurgehalte verhogen, waaronder alcohol, dragen rechtstreeks bij aan dit causale verband.

Auteurs: Aletaha, Daniel, Andres, Mariano, Bijlsma, Johannes W., Bombardier, Claire, Branco, Jaime C., Buchbinder, Rachelle, Burgos-Vargas, Ruben, Carmona, Loreto, Catrina, Anca I., Edwards, Christopher J., Elewaut, Dirk, Falzon, Louise, Ferrari, Antonio J. L., Kiely, Patrick, Kydd, Alison S. R., Landewe, Robert B., Leeb, Burkhard F., Moi, John, Montecucco, Carlomaurizio, Mueller-Ladner, Ulf, Ostergaard, Mikkel, Seth, Rakhi, Sivera, Francisca, Sriranganathan, Melonie, van der Heijde, Desiree M., van Durme, Caroline, van Echteld, Irene, Vinik, Ophir, Wechalekar, Mihir D., Zochling, Jane

Gepubliceerd: 1 februari 2014

Een panel van 78 internationale reumatologen uit 14 landen (Europa, Zuid-Amerika en Australazië) ontwikkelde op bewijs gebaseerde aanbevelingen door middel van een systematische literatuurstudie van de databases Medline, Embase en Cochrane CENTRAL. De aanbevelingen behaalden een hoge mate van overeenstemming, variërend van 8,1 tot 9,2 op een schaal van 10 punten (gemiddeld 8,7). Zes van de tien aanbevelingen richtten zich op managementaspecten, waaronder leefstijlaanpassingen. De richtlijn behandelt specifiek voedingsfactoren die bijdragen aan hyperurikemie, waarbij alcohol wordt aangemerkt als een beïnvloedbare risicofactor die patiënten zelf kunnen beheersen.

Auteurs: Aletaha, Daniel, Andrés, Mariano, Bijlsma, Johannes W., Bombardier, Claire, Branco, Jaime C., Buchbinder, Rachelle, Burgos-Vargas, Rubén, Carmona, Loreto, Catrina, Anca I., Edwards, Christopher J., Elewaut, Dirk, Falzon, Louise, Ferrari, Antonio J. L., Kiely, Patrick, Kydd, Alison S. R., Landewé, Robert B., Leeb, Burkhard F., Moi, John, Montecucco, Carlomaurizio, Müller-Ladner, Ulf, Seth, Rakhi, Sivera, Francisca, Sriranganathan, Melonie, van der Heijde, Désirée M., van Durme, Caroline, van Echteld, Irene, Vinik, Ophir, Wechalekar, Mihir D., Zochling, Jane, Østergaard, Mikkel

Gepubliceerd: 18 juli 2013

Deze multinationale klinische richtlijn, ontwikkeld door 78 internationale reumatologen uit 14 landen (Europa, Zuid-Amerika en Australazië) in het kader van het 3e-initiatief, leverde 10 op bewijs gebaseerde aanbevelingen op voor de behandeling van jicht. Voor het systematische literatuuronderzoek werden Medline, Embase, Cochrane CENTRAL en abstracts van EULAR- en ACR-bijeenkomsten uit 2010-2011 doorzocht. Aanpassingen in leefstijl, waaronder het beperken van alcoholgebruik, werden opgenomen in de aanbevelingen voor de behandeling. De mate van overeenstemming binnen het expertpanel varieerde van 8,1 tot 9,2 op een schaal van 1 tot 10 (gemiddeld 8,7), wat wijst op een sterke consensus over deze aanbevelingen.

Auteurs: Amanda Phipps-Green, Christopher Franklin, Douglas HN White, Humaira Rasheed, Jade E Hollis-Moffatt, Jennie Hindmarsh, Lisa K Stamp, Nicola Dalbeth, Peter B Jones, Ruth Topless, Tony R Merriman

Gepubliceerd: 1 januari 2013

In deze case-controlstudie met 1205 controlepersonen en 1431 jichtpatiënten uit Nieuw-Zeeland bleek alcoholgebruik positief geassocieerd te zijn met het risico op jicht bij Māori en Pacifische proefpersonen (0,2% verhoogd risico per gram per week, P = 0,004). Er werd een significante, niet-additieve interactie waargenomen tussen alcoholinname en het LRP2 rs2544390-genotype (P-interactie = 0,001). In de CC-genotypegroep was elke alcoholinname geassocieerd met een 4,18-voudig verhoogd risico op jicht (P = 6,6 × 10⁻⁵), terwijl de CT/TT-genotypegroep slechts een 1,14-voudig verhoogd risico liet zien (P = 0,40). De auteurs concluderen dat deze interactie aantoont dat alcoholgebruik de beschermende genetische effecten tenietdoet, wat de bewijsbasis voor alcoholreductie bij de behandeling van jicht versterkt.

Auteurs: Bianchi, G., Borghi, C., Bortoluzzi, A., Cerinic, M. M., Cimmino, M. A., D Avola, G. M., Desideri, G., Di Giacinto, G., Favero, M., Govoni, M., Grassi, W., LEONARDO PUNZI, Lombardi, A., Manara, M., Marangella, M., Medea, G., Minisola, G., Prevete, I., Ramonda, R., Scirè, C. A., Spadaro, A.

Gepubliceerd: 1 januari 2013

Deze klinische richtlijn van de Italiaanse Vereniging voor Reumatologie is tot stand gekomen dankzij een multidisciplinaire expertgroep die systematisch het bewijsmateriaal over niet-farmacologische behandeling van jicht heeft geëvalueerd. Het panel bestond uit reumatologen, huisartsen, internisten, geriaters, nefrologen en cardiologen die de EULAR-aanbevelingen hebben aangepast. Bewijs met betrekking tot voedingsfactoren, waaronder alcoholgebruik, werd verzameld via een systematisch literatuuronderzoek, waarbij effectiviteitsgegevens uit gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT's) werden gecombineerd in een meta-analyse. De sterkte van de voedingsaanbevelingen werd gemeten met behulp van gevalideerde EULAR-schalen. De implementatie van deze aangepaste aanbevelingen zal naar verwachting de patiëntuitkomsten in de Italiaanse gezondheidszorg verbeteren.

Auteurs: Amiruddin, R. (Ridwan), Arsin, A. A. (A), Talarima, B. (Bellytra)

Gepubliceerd: 1 december 2012

In deze case-controlstudie met 98 jichtpatiënten en 98 controlepersonen bleek alcoholgebruik significant geassocieerd te zijn met het voorkomen van jicht, met een odds ratio van 2,28 (95% CI: 1,29-4,05). Het feit dat het betrouwbaarheidsinterval volledig boven 1,0 ligt, duidt op een statistisch significant verband tussen alcoholgebruik en een verhoogd risico op jicht.

Auteurs: Arellano, Becker, Becker, Becker, Bhole, Brook, Brook, Chao, Choi, Choi, Choi, Choi, Choi, Choi, Dalbeth, Dalbeth, Dalbeth, Dalbeth, Desai, Dessein, Grossman, Hande, Hande, Harrold, Hung, Hunt, Jordan, Jung, Khanna, Khanna, Krishnan, Krishnan, Lee, Lonjou, Lupton, McAdams DeMarco, Neogi, Neogi, Ottaviani, Perez-Ruiz, Perez-Ruiz, Perez-Ruiz, Pillinger, Pineda, Rees, Reinders, Reinders, Reinders, Roddy, Romeijnders, Schumacher, Shekelle, Singh, Singh, Singh, Somkrua, Stamp, Stamp, Stevenson, Sundy, Takahashi, Tassaneeyakul, Terkeltaub, Thiele, Thompson, Tsai, Yamanaka, Zhang, Zhang, Zhang, Zhang, Zhu, Zineh

Gepubliceerd: 1 oktober 2012

De klinische richtlijn van het American College of Rheumatology uit 2012 wijst op bepaalde voedingsgewoonten als factoren die bijdragen aan de stijgende prevalentie van jicht. De prevalentie in de VS wordt geschat op 3,9% van de volwassenen (8,3 miljoen mensen). De richtlijn beveelt patiëntenvoorlichting over voeding aan als een essentiële therapeutische maatregel bij de behandeling van jicht, met als doel een serumuraatspiegel van minimaal 6 mg/dl, en vaak zelfs lager dan 5 mg/dl, om de tekenen en symptomen van jicht blijvend te verbeteren.

Gout

Auteurs: Underwood, Martin

Gepubliceerd: 1 januari 2008

Deze systematische review, die databases tot juni 2008 omvatte, identificeerde het advies om de alcoholinname te verminderen als een interventie ter preventie van jicht bij mensen met eerdere acute aanvallen. Jicht treft ongeveer 5% van de mannen en 1% van de vrouwen, waarbij tot 80% van de patiënten binnen 3 jaar een terugkerende aanval ervaart. De review omvatte 21 systematische reviews, gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT's) of observationele studies die voldeden aan de inclusiecriteria, waarbij de kwaliteit van de interventie werd beoordeeld met behulp van de GRADE-methode. Alcoholreductie werd genoemd als een van de preventieve interventies, samen met gewichtsverlies en een purinearm dieet.

Voorzichtigheid3 studies

Alcoholgebruik kan jichtaanvallen uitlokken en het risico op nierschade vergroten.

Drie studies met meer dan 25.000 deelnemers leggen een verband tussen alcoholgebruik en nadelige gevolgen voor jichtpatiënten. De prospectieve cohortstudie NOR-Gout (n=211, retentie van 82-88% gedurende 2 jaar) identificeerde alcohol als een uitlokkende factor voor acute jichtaanvallen. Een geneste case-control-analyse onder 983 jichtpatiënten toonde aan dat patiënten met alcoholgebruik, naast andere risicofactoren, een verhoogde kwetsbaarheid vertoonden voor door NSAID's geïnduceerde acute nierinsufficiëntie, waarbij 5,6% nierproblemen ondervond. Een grote Britse populatiestudie met 24.768 jichtpatiënten en 50.000 controles bevestigde dat alcohol een significante covariabele is in het jichtrisico bij hypertensieve patiënten, waarbij 74% van de jichtpatiënten ook hypertensie had. Het bewijsmateriaal pleit voor voorzichtigheid met alcoholgebruik, met name voor patiënten met actieve jicht of patiënten met nierproblemen.

Bewijs

Auteurs: Berner Hammer, Hilde, Haavardsholm, Espen A., Karoliussen, Lars F., Kvien, Tore K., Pérez Ruiz, Fernando, Sexton, Joe, Uhlig, Till

Gepubliceerd: 1 januari 2022

De prospectieve cohortstudie NOR-Gout onder 211 jichtpatiënten identificeerde alcohol als een uitlokkende factor voor jichtaanvallen. De studie, met een voltooiingspercentage van 88,2% na 1 jaar (n=186) en 82,0% na 2 jaar (n=173), toont aan dat jichtaanvallen kunnen ontstaan na alcoholgebruik. De cohort bestond voornamelijk uit mannelijke patiënten (95,3%) met een gemiddelde ziekteduur van 7,8 jaar (SD 7,6).

Auteurs: Pérez Ruiz, Fernando

Gepubliceerd: 1 januari 2017

In deze geneste case-control-analyse van 983 jichtpatiënten ondervonden 55 (5,6%) patiënten acuut nierfalen na behandeling met NSAID's voor jichtaanvallen. Alcoholgebruik werd meegenomen in de algemene variabelen die werden geanalyseerd op een verband met acuut nierfalen. De studie maakte gebruik van Kaplan-Meier-overlevingsanalyse, gevolgd door multivariate Cox-regressie, waarbij de tijd tussen het begin van de jichtaanval en het nierfalen als blootstellingsperiode werd beschouwd. Patiënten met meerdere risicofactoren, waaronder alcoholgebruik, bleken een verhoogde kwetsbaarheid te hebben voor door NSAID's veroorzaakt nierfalen.

Auteurs: Choi, Hyon K, Rodríguez, Luis A García, Soriano, Lucia Cea, Zhang, Yuqing

In deze geneste case-controlstudie met 24.768 nieuwe gevallen van jicht en 50.000 gematchte controles uit de database van het UK Health Improvement Network (2000-2007), werd alcoholgebruik opgenomen als een belangrijke covariabele, gecorrigeerd over zes categorieën in de multivariate analyse. Onder de 29.138 deelnemers met hypertensie werd alcoholgebruik, naast het gebruik van antihypertensiva, erkend als een bijdragende factor bij het bepalen van het jichtrisico. De onderzoekspopulatie bestond uit volwassenen van 20 tot 79 jaar die gemiddeld 5,2 jaar werden gevolgd, waarbij 74% van de jichtpatiënten gelijktijdig hypertensie had, gebaseerd op gegevens van de US NHANES 2007-2008 die in de studie worden aangehaald.